Χριστουγεννιάτικα και πρωτοχρονιάτικα έθιμα
Οι καλικάντζαροι
Σώμφωνα με τη λαϊκή πίστη κατά τα Δωδεκαήμερο 25 Δεκεμβρίου-6 Ιανουαρίου,που τα νερά είναι αβάπτιστα,έρχονται από τα έγκατα της γης καλικάνταζαροι και πειράζουν τους ανθρώπους,γιατί ο Χριστός είναι ακόμα αβάπτιστος.Έτσι υπάρχει η πρόληψη πως τις μέρες του Δωδεκαημέρου οι άνθρωποι πρέπει ν’αποφεύγουν τις σοβαρές δουλειές και ιδιαίτερα αυτές που έχουν σχέση με το νερό,γιατί τα νερά είναι γεμάτα από Καλικάντζαρους που θα φύγουν την ημέρα των Θεοφανίων κατα των αγιασμό των υδάτων.
Ο φόβος από τους Καλικάντζαρους υποβάλλει στους απλοϊκοπούς ανθρώπους διάφορες μεθόδους.Έτσι σε πολλά μέρη κρεμούν μέσα στην καπνοδόχο ένα κατωσάγανο γουρουνιού που έχει αποτρεπτική δύναμη.Αλλού καίνε αλάτι ή ένα παλιοπάπουτσο στη φωτιά πιστεύοντας πως οι κρότοι και η δυσωδία του καπνού διώχνουν τους καλικάντζαρους.Αλλού ζητούν να τους εξαπατήσουν δένοντας στο χερούλι της πόρτας ένα σκουλί(=ματσάκι) λινάρι.Όσο να ξεδιαλύνει ο καλικάντζαρος και να μετρήσει τις ίνες του λιναριού,θα λαλήσει ο κόκορας ( = ο άγγελος της ημέρας) που διώχνει τα σκοτεινά δαιμόνια με διάφορες προσφορές,όπως γλυκά,τηγανίτες κ.λ.π
Το κύριο όμως μέσω για να κρατηθούν οι καλικάντζαροι μακριά απ’την κατοικία των ανθρώπων είναι η φωτιά,στην οποία η κοινή αντίληψη αποδίδει δύναμη αποτρεπτική των σκοτεινών δαιμονίων.Γι’αυτό η φωτιά στο τζάκι καίει μερόνυχτα όλο το Δωδεκαήμερο.Προς τούτο την Παραμονή των Χριστουγέννων κάθε νοικοκύρης φέρνει και τοποθετεί στο τζάκι του σπιτιού του ένα χοντρό ξύλο που κόβει από αγκαθωτό δέντρο.Γιατί κατά την λαϊκή πίστη και το αγκάθι και όλα τα αγκαθωτά δέντρα διώχνουν τα δαιμόνια.Το ξύλο αυτό λέγεται χριστόξυλο ή Δωδεκαμερίτης.
ΤΟ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΙΑΤΙΚΟ ΔΕΝΤΡΟ
Με την κατάργηση των τζακιών – κυρίως στα αστικά κέντρα – και την εγκατάσταση κεντρικής θέρμανσης στα σπίτια,τη θέση του Χριστόξυλου την πήρε κάτι πιο γραφικό:το χριστουγεννιάτικο δέντρο.Χριστούγεννα χωρίς χριστουγεννιάτικο δέντρο γίνονται –δεν γίνονται .Γεννήθηκε στην Γερμανία και διαδόθηκε ταχύτατα στις Ευρωπαϊκές και Βαλκανικές Χώρες προς όλεθρο των νεαρών ελατιών που στολίζουν τις ψηλές κορφές των βουνών.
ΑΝΕΚΠΛΗΡΩΤΟΙ ΠΟΘΟΙ
Όσοι έχουν ανεκπλήρωτους πόθους – κυρίως τα κορίτσια – συνήθιζουν να αγρυπνούν τη νύχτα της Παραμονής των Χριστουγέννων και των Φώτων.Γιατί,πιστεύουν,τη νύχτα αυτή ανοίγουν τα Ουράνια και,αν αγρυπνούν τη στιγμή εκείνη,κάθε ευχή τους εκπληρώνεται.
ΤΟ ΚΑΛΟ ΠΟΔΑΡΙΚΟ
Όποιος μπαίνει πρώτος στο σπίτι τη μέρα της πρωτοχρονιάς,υποχρεώνεται να πατήσει με το δεξί πόδι το κατώφλι και να πει μια ευχή για όλους ή και να πετάξει νομίσματα μπαίνοντας στο σπίτι.Σε μερικά χωριά,για να εξασφαλίσει της καλοχρονιάς,το ποδαρικό το κάνει ο ίδιος ο νοικοκύρης ή το πρώτο παιδί της οικογένειας ή ένα άλλο τυχερό.
Η ΑΝΑΝΕΩΣΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ
Οι νοικοκυρές χύνουν το βράδυ της παραμονής το νερό,για να πάρουν το πρωί καινούργιο,αγιασμένο νερό.
ΤΟ ΦΟΡΕΜΑ ΚΑΙΝΟΥΡΓΙΩΝ ΡΟΥΧΩΝ
Σε μερικά μέρη κάθε καινούργιο ρούχο “το πρωτοφορούν τα Φώτα,για να φωτιστεί”.